verslag kwartaalbijeenkomst 20 november 2017

De impact van social media op de onderlinge betrekkingen in relatie en gezin door Luit Afman.

Vanavond komt onze collega systeemtherapeut en MDFT therapeut Luit Afman vertellen over de impact van social media op relatie en gezinnen. Zijn afstudeeronderzoek heeft hij gedaan over dit thema, omdat hij er dagelijks de impact ziet als hij met gezinnen werk. Het kan een onderwerp zijn wat de gemoederen flink laat oplopen! Het is een interessant onderwerp, niet alleen binnen de hulpverlening, maar ook in ons eigen privé leven. Toen de meeste van ons volwassenen geboren werden, was er nog geen computer of mobiele telefoon in ons huis te vinden. Maar de jongeren van tegenwoordig zijn er mee opgegroeid en heeft 99% van de kinderen tussen de 12 en 18 een mobiel. Uit onderzoek blijkt dat kinderen gemiddeld 7 tot 9 uur bezig zijn met social media. Ook bij ons als volwassenen heeft social media een grote plek in het leven gekregen. Het voelt alsof je letterlijk de wereld in je broekzak hebt. Het beheerst soms zo ons leven, dat de telefoon mee achter het stuur van de auto kruipt. Het aantal auto ongelukkig is dan ook flink gestegen sinds de what’s app geïntroduceerd is.

Voor meer verdieping in het onderwerp social media en hoe we ons ertoe kunnen verhouden, heeft Luit zich verdiept in verschillende denkers.

In de eerste plaats heeft hij whats’ app naast de axioma’s van Paul Watzlawick gelegd. De axioma’s gaat over de basis van communicatie. Het roept de vraag op; is what’s app nu eigenlijk communicatie? Of is het een middel tot? Er lijkt in ieder geval wel makkelijker ruis te ontstaan, omdat veel aspecten wegvallen als de non-verbale communicatie en de intonatie. Je kunt als zender ook niet zien hoe jouw boodschap bij de ander binnenkomt.

Emanuel Levinas, filosoof, heeft het over ‘Ik word ik in de ogen van de Ander’. Het roept de vraag op of de Ander jou wel kan aanschouwen via social media. Wat laat je van jezelf zien op social media? Dat lijkt vaak toch een geknutselde, niet realistische kant. Foto’s worden gefotoshopt, mensen laten vooral hun ‘gelukkige’ kant zien. Mensen lijken aan de andere kant ook geen rem te voelen om van alles op social media te posten. De meest vreselijke en kwetsende teksten worden op facebook gezet, die waarschijnlijk niet gezegd zouden worden als je het recht in iemands gezicht zou moeten zeggen.

Martin Heidegger, filosoof, schreef ver voor de invoering van internet en de mobiel al over de techniek. Over dat we overgeleverd kunnen worden aan de techniek als we haar als neutraal beschouwen. Juist oog hebben voor de opvorderende werking van de techniek kan helpen om “vrij” te blijven in de betrekking tot dit onderwerp en een keuze te houden er wel of niet in mee te gaan.. Ook Hans Schnitzler, een filosoof uit deze tijd, heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen. Hij deed met zijn studenten een digitale detox. Opvallend was dat het overgrote deel van de studenten terug rapporteerden dat ze het leven zonder social media als meer waardevol beschouwden, meer diepgaand en intenser.

Als laatste heeft Luit gekeken naar het denken van David Schnarch. De conclusie die hij hier uit trekt is dat mensen die lager gedifferentieerd zijn, gevoeliger zijn voor bevestiging van buitenaf. De kans is dus aanwezig dat deze jongeren en volwassenen gevoeliger zijn voor bijvoorbeeld reacties of het aantal likes op hun facebook bericht, waardoor de kans groter wordt dat er een afhankelijkheid optreedt.

In de zoektocht van Luit roept het bij hem de vraag op of er nog wel leegte mag zijn? Want het lijkt alsof alle leegte maar wordt opgevuld met prikkels van buitenaf, als social media. En als er geen leegte meer is, kan er dan nog wel empathie zijn? Want voor empathie is aandacht, geduld en verbeelding nodig. Met de continue prikkel die de social media op ons doet, lijkt de ruimte hiervoor in het geding te komen en wat zal dit betekenen voor de toekomstige generaties?

Echter is het niet zo dat social media alleen maar slecht is of zorgen met zich mee brengt. Het is ook een hele mooie ontwikkeling en het kan een verrijking zijn. Denk alleen al aan het contact kunnen onderhouden met mensen die aan de andere kant van de wereld wonen! Luit roept dan vooral ook op aan volwassenen om in gesprek te gaan met hun kinderen. Hij ziet nu vaak gebeuren dat het op grote ruzies uitloopt en telefoons worden afgepakt met alle gevolgen van dien. Die telefoon is een belangrijk onderdeel worden van het leven. Maar laat als ouder zien dat er ook nog zoveel andere manieren van contact maken zijn! Het samen spelen, stoeien, kletsen tijdens het avondeten. En goed voorbeeld doet volgen, dus als ouder zelf ook niet de hele dag met je mobiel in je hand lopen helpt ;)

Merel Dijkhuizen